راهنمای انتخاب لوازم جانبی دوربین مداربسته؛ برای نصب به چه چیزهایی نیاز داریم؟

مقدمه: قهرمانان خاموشِ سیستم امنیتی

وقتی صحبت از سیستم امنیتی می‌شود، همه حواس‌ها پرتِ دوربین و دستگاه ضبط است. اما واقعیت این است که یک دوربین ۵ مگاپیکسلی گران‌قیمت، بدون یک کابل باکیفیت یا منبع تغذیه استاندارد، هیچ تفاوتی با یک دوربین اسباب‌بازی ندارد! در این مقاله، ما چک‌لیست کامل لوازم جانبی دوربین مداربسته را آماده کرده‌ایم. اگر دوربین و دستگاه خود را خریده‌اید، این لیست دقیقاً همان چیزی است که برای تکمیل سبد خرید و شروع نصب نیاز دارید.

تجربه نشان داده که ۹۰٪ خرابی‌ها و پرش‌های تصویر در سال اول، نه بخاطر خرابی دوربین، بلکه بخاطر لوازم جانبی بی‌کیفیت است. فیشی که شل می‌شود، کابلی که نویز می‌گیرد یا آداپتوری که می‌سوزد، می‌تواند کل سیستم را فلج کند.

چک‌لیست سریع لوازم جانبی

برای اینکه روز نصب لنگ نمانید، مطمئن شوید این اقلام را تهیه کرده‌اید:

1. کابل و انتقال: کابل تصویر (کواکسیال/شبکه)، کابل برق.
2. اتصالات (کانکتور): فیش BNC (یا سوکت شبکه)، فیش نری برق.
3. برق‌رسانی: منبع تغذیه مرکزی یا آداپتور تک، سیم دوشاخه.
4. محافظت و زیبایی: رک (Rack)، لوله فلکسی، داکت، کم‌باکس (جعبه تقسیم).
5. ذخیره‌سازی: هارد دیسک مخصوص نظارت (بنفش).
6. نمایش: کابل HDMI یا VGA، مانیتور.

۱. کابل‌ها؛ رگ‌های حیاتی سیستم (Cabling)

انتخاب کابل اشتباه، مساوی است با تصویر نویزدار و قطع و وصلی مداوم.

کابل کواکسیال (برای دوربین‌های آنالوگ/HD)

• کابل ترکیبی (بغل برق): محبوب‌ترین گزینه برای پروژه‌های کوچک و متوسط. در این کابل، سیم تصویر (RG59) و سیم برق ۱۲ ولت به هم چسبیده‌اند. این یعنی فقط یک بار کابل‌کشی می‌کنید.
• کابل RG59 تک: برای پروژه‌هایی که فاصله دوربین تا دستگاه زیاد است (بالای ۱۰۰ متر) و باید کابل برق جداگانه و قوی‌تر کشیده شود.

کابل شبکه (برای دوربین‌های IP)

• Cat6: استاندارد فعلی بازار. سرعت و پهنای باند بالایی دارد.
• SFTP (شیلد دار): اگر کابل از کنار سیم‌های برق فشار قوی یا آسانسور رد می‌شود، حتماً مدل فویل‌دار (SFTP) بخرید تا نویز نگیرد.

نکته تخصصی (مس یا آلومینیوم؟): همیشه کابل مغزی مس (CCC) بخرید. کابل‌های ارزان قیمت آلومینیومی (CCA) در متراژهای بالا دچار افت سیگنال شدید می‌شوند.

راهنمای فنی خرید کابل: جنگ مس و آلومینیوم (CCC vs CCA)

در بازار کابل کواکسیال (RG59)، دو نوع مغزی وجود دارد که ظاهرشان شبیه هم است اما عملکردشان زمین تا آسمان فرق دارد:

1. مغزی تمام مس (CCC – Copper Clad Copper): رسانایی ۱۰۰٪. تصویر تا ۵۰۰ متر بدون نویز می‌رود.

2. مغزی آلومینیوم با روکش مس (CCA): فقط رویه آن مس است. مقاومت اهمی بالا دارد و در متراژ بالای ۵۰ متر، تصویر دچار نویز و قطع و وصلی می‌شود.

   • تست تشخیص: با فندک مغزی کابل را حرارت دهید. اگر سیاه و پودر شد، CCA (تقلبی) است. اگر سرخ شد و تغییر حالت نداد، مس خالص است.

تراکم شیلد (Shielding Density)

عامل اصلی نویز محیطی، کیفیت شیلد (توری دور کابل) است.

• استاندارد: کابل با تراکم ۹۶ رشته (Braided) یا ۱۴۴ رشته بخرید. کابل‌های ارزان ۶۴ رشته، در کنار سیم برق ساختمان مثل آنتن نویز جذب می‌کنند.

۲. اتصالات و فیش‌ها (Connectors)؛ کوچک اما حیاتی

بیشترین آمار خرابی سیستم‌ها مربوط به همین قطعات کوچک ۵ هزار تومانی است!

فیش BNC (قلب اتصال آنالوگ)

رابط بین کابل کواکسیال و دوربین.

• BNC پیچی: نصب آسان با پیچ‌گوشتی (مناسب مبتدی‌ها).
• BNC پرسی: نیاز به آچار پرس دارد، اما اتصال بسیار محکم‌تری ایجاد می‌کند و در درازمدت شل نمی‌شود (پیشنهاد حرفه‌ای‌ها).
• BNC لحیمی: قدیمی شده و کمتر استفاده می‌شود.

فیش نری و مادگی برق (DC Jack)

• فیش نری: اگر از “پاور مرکزی” استفاده می‌کنید، باید به ازای هر دوربین یک فیش نری بخرید تا برق را به دوربین وصل کنید.
• فیش مادگی: گاهی برای افزایش طول سیم آداپتور استفاده می‌شود.

سوکت شبکه RJ45 (برای IP)

برای دوربین‌های تحت شبکه، به جای BNC، به سوکت شبکه و “آچار سوکت‌زن” نیاز دارید.

انتخاب BNC: تطبیق امپدانس (Impedance Matching)

بسیاری از پرش‌های تصویر بخاطر عدم تطبیق امپدانس است. سیستم‌های مداربسته استاندارد ۷۵ اهم (75Ω) دارند.

• هشدار: برخی فیش‌های ارزان موجود در بازار، در اصل ۵۰ اهم (مخصوص آنتن تلویزیون) هستند. استفاده از فیش ۵۰ اهم روی کابل ۷۵ اهم، باعث برگشت سیگنال (Signal Reflection) و سایه‌دار شدن تصویر می‌شود.

• جنس مغزی: فیش‌های باکیفیت، پینِ وسط طلایی (Gold Plated) دارند تا اکسیده نشوند. فیش‌های نقره‌ای ارزان بعد از ۶ ماه سولفاته شده و تصویر قطع می‌شود.

بررسی لوازم جانبی دوربین مداربسته؛ چک لیست لوازم نصب و جانبی (کابل، هارد، BNC) در پایاتل

۳. منبع تغذیه (Power Supply)؛ سوخت سیستم

دوربین‌ها با برق ۱۲ ولت کار می‌کنند، اما برق شهری ۲۲۰ ولت است. شما به مبدل نیاز دارید.

آداپتور مرکزی (صنعتی)

یک جعبه فلزی بزرگ (مشابه پاور کامپیوتر) که کنار دستگاه ضبط نصب می‌شود و برق تمام دوربین‌ها را تامین می‌کند.

• مزیت: ارزان‌تر است، فضای کمتری می‌گیرد و نیاز به چندین پریز برق ندارد.
• نکته محاسبه: برای هر دوربین ۲ آمپر در نظر بگیرید. (مثلاً برای ۴ دوربین، پاور ۱۰ آمپر کافی است).

آداپتور تک (لپ‌تاپی)

برای هر دوربین یک آداپتور کوچک جداگانه می‌خرید.

• مزیت: اگر یکی بسوزد، بقیه دوربین‌ها خاموش نمی‌شوند. همچنین برای فواصل طولانی که افت ولتاژ داریم، بهتر است آداپتور کنار خود دوربین باشد.

مهندسی انتخاب پاور: فرمول محاسبه آمپر (Amperage Headroom)

اشتباه رایج نصاب‌های آماتور، خرید پاور دقیقاً به اندازه مصرف دوربین است. منبع تغذیه باید همیشه ۲۰٪ ظرفیت خالی (Headroom) داشته باشد تا داغ نکند.

فرمول طلایی:

• مثال: برای ۸ دوربین:

  • مصرف: 8*2 = 16 آمپر.

  • ظریب اطمینان: 16 + 20% = 19.2 آمپر.

  • انتخاب صحیح: پاور مرکزی ۲۰ آمپر یا ۳۰ آمپر (پاور ۱۵ آمپر برای این پروژه کم است و زود می‌سوزد).

نوع فیوز (PTC vs Glass)

• پاورهای ارزان فیوز شیشه‌ای دارند (یک بار مصرف). اگر اتصالی رخ دهد، فیوز می‌سوزد و کل دوربین‌ها خاموش می‌شوند.

• پاورهای حرفه‌ای دارای فیوز پلیمری (PTC) هستند. در صورت اتصالی، جریان قطع می‌شود و بعد از رفع اتصالی، خودکار وصل می‌شود (بدون نیاز به تعویض فیوز).

۴. تجهیزات محافظتی و نظم‌دهنده (Housing & Rack)

تفاوت یک نصب “تمیز و حرفه‌ای” با یک نصب “شلوغ و آماتور” در استفاده از این وسایل است.

رک (Rack)

محفظه فلزی درب‌دار که دستگاه ضبط و متعلقات داخل آن قرار می‌گیرند.

• چرا لازم است؟
  1. جلوگیری از دسترسی سارق به دستگاه (قفل می‌شود).
  2. محافظت در برابر گرد و غبار.
  3. پنهان کردن سیم‌های اضافه و آداپتور مرکزی.

کم‌باکس (CamBox) یا جعبه تقسیم

یک جعبه پلاستیکی کوچک (معمولاً ۱۰x۱۰ یا ۱۵x۱۵) که زیر یا کنار دوربین روی دیوار نصب می‌شود.

• کاربرد حیاتی: آداپتور و فیش‌های BNC داخل این جعبه قرار می‌گیرند تا در معرض باران، آفتاب و دستکاری نباشند. بدون کم‌باکس، فیش‌های شما ظرف چند ماه اکسیده می‌شوند.

لوله فلکسی و داکت

• لوله فلکسی: خرطومی فلزی روکش‌دار برای محافظت کابل‌ها در فضای باز (ضد آفتاب و باران).
• داکت: کانال پلاستیکی برای پوشاندن کابل‌ها در فضای داخلی (روی دیوار اتاق).

۵. تجهیزات جانبی ضبط و نمایش

هارد دیسک (HDD)

اگرچه هارد داخل دستگاه قرار می‌گیرد، اما معمولاً جداگانه فروخته می‌شود.

• نکته مهم: هرگز هارد کامپیوتر (PC) نخرید! هارد دوربین باید ۲۴ ساعته روشن باشد. حتماً از سری «بنفش» (Surveillance) یا مدل‌های مخصوص نظارت استفاده کنید.

تکنولوژی ضبط: CMR در برابر SMR

چرا هارد بنفش گران‌تر از هارد آبی است؟ تفاوت در نحوه چیدن اطلاعات روی دیسک است.

• تکنولوژی SMR (Shingled Magnetic Recording): تراک‌های داده روی هم همپوشانی دارند. برای آرشیو خوب است اما برای نوشتن مداوم (دوربین) فاجعه است و باعث کندی و از دست رفتن فریم‌ها می‌شود.

• تکنولوژی CMR (Conventional Magnetic Recording): مخصوص نظارت تصویری. تراک‌ها جدا هستند و سرعت نوشتن بسیار بالاست.

  • نتیجه: حتماً چک کنید هارد دیسک شما از نوع Surveillance (CMR) باشد. هاردهای دسکتاپ معمولاً SMR هستند و مناسب DVR نیستند.

کابل تصویر مانیتور (HDMI / VGA)

فراموش نکنید که برای دیدن تصویر روی تلویزیون یا مانیتور، به کابل HDMI یا VGA با متراژ مناسب نیاز دارید (داخل جعبه دستگاه معمولاً کابل کوتاهی وجود دارد یا اصلاً نیست).

۶. ابزارآلات نصب (Installer Tools)

اگر خودتان دست به آچار هستید، این ابزارها را چک کنید:

1. سیم‌چین و سیم‌لخت‌کن.
2. آچار پرس BNC (اگر فیش پرسی خریدید).
3. آچار سوکت‌زن شبکه (برای سیستم IP).
4. نوار چسب برق (لنت).
5. دریل و پیچ‌گوشتی.

نتیجه‌گیری: تکمیل پازل خرید

لیست بالا، تمام قطعاتی است که برای تبدیل چند دوربین و دستگاه به یک “سیستم امنیتی کامل” نیاز دارید. فراموش نکنید که کیفیت لوازم جانبی (مخصوصاً کابل و فیش)، ضامن عمر طولانی سیستم شماست.