انواع فیش و اتصالات دوربین مداربسته؛ بررسی تخصصی BNC، سوکت شبکه و نویزگیر

مقدمه: وقتی اتصال تبدیل به  گلوگاه می‌شود

در مهندسی سیستم‌های حفاظتی، قانونی وجود دارد به نام قانون ضعیف‌ترین لینک. این قانون می‌گوید کیفیت کل سیستم شما برابر است با کیفیت ضعیف‌ترین قطعه آن. شما می‌توانید بهترین دوربین ۴K و گران‌ترین کابل RG59 را داشته باشید، اما اگر از یک فیش BNC غیر استاندارد (مثلاً ۵۰ اهم) استفاده کنید، تمام سیگنال تصویر دچار تلفات بازگشتی (Return Loss) شده و تصویر شبح‌دار (Ghosting) می‌شود. انواع فیش و اتصالات دوربین مداربسته در لیست هنگام انتخاب لوازم جانبی دوربین مداربسته نقش مهمی را ایفا می‌کنند.

در این مقاله تخصصی، ما از سطح عبور می‌کنیم و به عمق می‌رویم. بررسی می‌کنیم چرا سوکت شبکه Cat6 با Cat5 فرق دارد، استاندارد T568B دقیقاً چیست و نویزگیرهای اکتیو چطور سیگنال را تا ۱ کیلومتر پرتاب می‌کنند.

بخش اول: فیش BNC (Bayonet Neill–Concelman)

فیش BNC استاندارد جهانی اتصال در سیستم‌های کواکسیال است. اما نکته‌ای که ۹۰٪ فروشندگان نمی‌دانند، تفاوت در امپدانس است.

۱. معمای ۵۰ اهم در برابر ۷۵ اهم (The Impedance Mismatch)

در بازار دو نوع BNC وجود دارد که ظاهری شبیه هم دارند اما ساختار دی‌الکتریک آن‌ها متفاوت است:

• BNC ۵۰ اهم: مخصوص تجهیزات مخابراتی و رادیویی (Wi-Fi) است. اگر این فیش را به دوربین بزنید، چون امپدانس کابل تصویر ۷۵ اهم است، دچار عدم تطبیق امپدانس می‌شوید. نتیجه؟ بخشی از سیگنال تصویر به سمت دوربین برمی‌گردد و باعث ایجاد سایه دوتایی در تصویر می‌شود.
• BNC ۷۵ اهم (مخصوص دوربین): دی‌الکتریک (عایق سفید داخلی) در این فیش‌ها کمتر یا هواست تا امپدانس دقیقاً ۷۵ اهم بماند.
  • تست تشخیص: در BNC ۷۵ اهم، اگر از روبرو به داخل فیش نگاه کنید، عایق سفید رنگ دور پین مرکزی وجود ندارد (یا خیلی کم است)، اما در ۵۰ اهم کاملاً پر شده است.

۲. انواع اتصال: پیچی، پرسی یا لحیمی؟

بخش دوم: سوکت شبکه (RJ45) و استاندارد T568B

در دوربین‌های IP، اتصال فیزیکی توسط سوکت ۸ پین RJ45 انجام می‌شود. اما سوکت زدن (Crimping) یک علم است.

۱. استاندارد رنگ‌بندی: T568A یا T568B؟

ترتیب چیدن سیم‌ها داخل سوکت دلبخواهی نیست! دو استاندارد جهانی وجود دارد:

• استاندارد T568A: بیشتر در آمریکا و پروژه‌های دولتی قدیمی استفاده می‌شد.
• استاندارد T568B (رایج در ایران): استاندارد غالب بازار دوربین مداربسته. اگر دو سر کابل را متفاوت بزنید (یک سر A و یک سر B)، کابل شما کراس (Crossover) می‌شود که برای اتصال مستقیم دوربین به کامپیوتر است، نه به سوئیچ!

ترتیب صحیح T568B (از چپ به راست، وقتی ضامن سوکت پایین است):

1. سفید-نارنجی (TX+)
2. نارنجی (TX-)
3. سفید-سبز (RX+)
4. آبی (PoE)
5. سفید-آبی (PoE)
6. سبز (RX-)
7. سفید-قهوه‌ای (PoE)
8. قهوه‌ای (PoE)

۲. پین‌اوت PoE (Power over Ethernet)

بسیاری از نصاب‌ها می‌پرسند: برق دوربین از کدام سیم‌ها می‌رود؟

• در استاندارد Mode A (رایج): برق و دیتا همزمان روی پین‌های ۱، ۲، ۳ و ۶ ارسال می‌شوند (فانتوم پاور).
• در استاندارد Mode B: دیتا روی ۱، ۲، ۳ و ۶ است و برق روی پین‌های ۴، ۵، ۷ و ۸ (زوج‌های قهوه‌ای و آبی) ارسال می‌شود.
  • نکته حیاتی: اگر سوکت شبکه را بد پرس کنید و پین‌های ۴ یا ۵ قطع باشند، دوربین دیتا دارد (پینگ می‌دهد) اما روشن نمی‌شود!

بررسی انواع فیش و اتصالات دوربین مداربسته؛ راهنمای خرید BNC، سوکت شبکه و در پایاتل

بخش سوم: نویزگیرها و ویدیو بالن (Video Balun)

وقتی کابل کواکسیال در فواصل طولانی جواب نمی‌دهد، Video Balun وارد می‌شود. این دستگاه امپدانس ۷۵ اهم کواکسیال را به ۱۰۰ اهم (کابل شبکه) تبدیل می‌کند.

۱. تفاوت بالن پسیو (Passive) و اکتیو (Active)

• ویدیو بالن پسیو (Passive): نیاز به برق ندارد. یک جفت سیم پیچ ساده است.
  • برد مفید: تا ۳۰۰ متر برای دوربین
• ویدیو بالن اکتیو (Active): دارای مدار تقویت‌کننده است و نیاز به برق ۱۲ ولت دارد.
  • برد مفید: تا ۱۲۰۰ متر (۱.۲ کیلومتر) تصویر را روی کابل شبکه منتقل می‌کند! معمولاً سمت گیرنده (DVR) نصب می‌شود تا سیگنالِ ضعیف‌شده را دوباره زنده کند.

۲. نویزگیر (Ground Loop Isolator)

این قطعه متفاوت از بالن است. اگر روی تصویر خطوط افقی دارید که آرام بالا و پایین می‌روند (Hum Bars)، دلیلش حلقه زمین است. یعنی پتانسیل زمین (Earth) در محل نصب دوربین با محل نصب DVR متفاوت است.

• راه حل: نویزگیر بین راه قرار می‌گیرد و اتصال الکتریکی مستقیم شیلد را قطع می‌کند (ایزولاسیون ترانسفورمری) تا جریان نشتی زمین حذف شود.

راهنمای انتخاب سریع: کدام فیش برای پروژه من مناسب است؟

برای اینکه درگیر اصطلاحات فنی نشوید، ما بر اساس محل نصب و نوع پروژه، بهترین اتصال را برایتان انتخاب کرده‌ایم:

عیب‌یابی (Troubleshooting) اتصالات

جدول زیر راهنمای سریع عیب‌یابی برای تکنسین‌هاست:

جمع‌بندی

اتصالات در سیستم مداربسته، جزئیات نیستند؛ همه چیز هستند.

• برای سیستم آنالوگ، روی فیش BNC پرسی ۷۵ اهم سرمایه‌گذاری کنید.
• برای سیستم شبکه، حتماً استاندارد T568B را رعایت کنید و از سوکت‌های با پین طلایی (۵۰ میکرون) استفاده کنید.
• نویز همیشه از کابل نیست؛ گاهی یک نویزگیر ۵۰ هزار تومانی، مشکل یک پروژه ۵۰ میلیونی را حل می‌کند.

سوالات متداول فنی (FAQ)

۱. آیا می‌توانم از کابل شبکه Cat6 برای دوربین آنالوگ استفاده کنم؟

بله، با استفاده از ویدیو بالن (Video Balun). شما می‌توانید از یک زوج سیم کابل شبکه برای انتقال تصویر یک دوربین آنالوگ استفاده کنید. (روی یک کابل شبکه می‌توان تصویر ۴ دوربین آنالوگ را منتقل کرد).

۲. چرا سر سوکت‌های شبکه طلایی است؟

طلا بهترین رسانا برای جلوگیری از اکسید شدن (زنگ زدگی) است. سوکت‌های ارزان فقط روکش رنگی دارند و بعد از ۶ ماه سیاه می‌شوند (قطع و وصل شدن دیتا). سوکت‌های حرفه‌ای دارای روکش طلای ۵۰ میکرون هستند.

۳. آیا چسب برق برای عایق کردن فیش BNC کافی است؟

خیر. چسب برق در آفتاب و باران باز می‌شود. حتماً از وارنیش حرارتی (Heat Shrink) یا نوار آپارات برای آب‌بندی اتصالات استفاده کنید، مخصوصاً در فضای باز.