اصطلاحات فنی دوربین مداربسته؛ رمزگشایی از کاتالوگهای پیچیده (راهنمای جامع)
مقدمه: چرا کاتالوگها به زبان مریخی نوشته شدهاند؟
تا به حال شده کاتالوگ یک دوربین مداربسته را باز کنید و احساس کنید با یک متن رمزنگاری شده روبرو هستید؟ انبوهی از اعداد و حروف اختصاری مثل 120dB WDR، H.265+، IP67 و Smart IR که ظاهراً فقط برای گیج کردن خریدار آنجا هستند!
اما واقعیت این است که این “کدهای مخفی”، دقیقاً همان چیزی هستند که قیمت دوربین مداربسته و کارایی آن را تعیین میکنند. ندانستن معنی دقیق این واژهها، دو خطر بزرگ دارد:
هزینه اضافه: پول بابت قابلیتی میدهید که اصلاً به کارتان نمیآید (مثلاً خرید دوربین پلاکخوان برای راهرو).
خرید اشتباه: دوربینی میخرید که در کاتالوگ عالی است، اما در عمل تصویر سیاهی تحویل میدهد (چون تفاوت WDR واقعی و دیجیتال را نمیدانستید).
این مقاله یک لغتنامه معمولی نیست؛ این «نقشه راه خرید هوشمندانه دوربین مداربسته» است. ما در اینجا اصطلاحات را از منظر «کاربرد واقعی» بررسی میکنیم و به مقالات تخصصیتر لینک میدهیم تا اگر نیاز به عمق بیشتری داشتید، مسیر مشخص باشد.
۱. اصطلاحات پردازش تصویر؛ جنگ نور و رنگ
اولین چیزی که در کاتالوگ میبینید، مربوط به کیفیت تصویر است. اما رزولوشن (مگاپیکسل) تنها نیمی از ماجراست. مهمتر از تعداد پیکسلها، نحوه مدیریت نور است.
WDR (Wide Dynamic Range)؛ فرشته نجات در ضد نور
اگر دوربین شما روبروی درب ورودی، پنجره یا ویترین مغازه نصب شود، با پدیدهای به نام «تضاد نوری» مواجه میشوید. فضای بیرون خیلی روشن و فضای داخل تاریک است. نتیجه؟ چهره فردی که وارد میشود کاملاً سیاه و غیرقابل شناسایی میشود.
WDR چه میکند؟ این قابلیت به طور همزمان دو تصویر (یکی با نوردهی بالا و یکی پایین) میگیرد و آنها را ترکیب میکند تا هم فضای بیرون و هم چهره فرد، روشن دیده شوند.
نکته تجربی (Pro Tip): در کاتالوگها دو نوع WDR داریم:
True WDR (120dB): سختافزاری و قدرتمند (گرانتر).
DWDR (Digital): نرمافزاری و ضعیف (ارزانتر).
برای ورودی بانکها و فروشگاهها، حتماً باید از True WDR استفاده کنید. DWDR در نور شدید کارایی ندارد.
HLC (Highlight Compensation)؛ کور شدن ممنوع
این قابلیت مخصوص پلاکخوانی در شب است. وقتی خودرویی با چراغهای روشن به سمت دوربین میآید، نور چراغ باعث میشود پلاک کاملاً سفید و ناخوانا شود.
عملکرد: HLC نقاط بسیار روشن (چراغ ماشین) را شناسایی کرده و نور آنها را “کاهش میدهد” تا پلاکِ بین دو چراغ خوانده شود.
DNR (Digital Noise Reduction)؛ خداحافظی با برفک
در نور کم، تصاویر دیجیتال دچار “نویز” (دانههای ریز رنگی یا برفک) میشوند.
3D-DNR: نسل جدید این تکنولوژی است که نویزها را هم در حالت سکون و هم در حرکت حذف میکند. اگر تصویر شفاف در شب میخواهید، دوربین باید 3D-DNR داشته باشد.
مقاله پیشنهادی: راهنمای انتخاب بهترین کیفیت تصویر و رزولوشن برای پروژه شما ۲. اصطلاحات دید در شب (Night Vision)؛ عیار واقعی دوربین
دوربینهای ارزان در روز تصویر خوبی دارند، اما در شب است که “سره از ناسره” مشخص میشود.
Lux (لوکس نوری)؛ چقدر تاریکی مجاز است؟
این عدد نشان میدهد دوربین برای دیدن به چقدر نور نیاز دارد. قانون ساده است: هرچه عدد کمتر، دوربین قویتر.
0.1 Lux: نیاز به نور کم (مثل غروب).
0.01 Lux: دید در شب عالی (Starlight).
0.0 Lux: یعنی دوربین حتی در تاریکی مطلق (با کمک IR) هم میبیند.
Smart IR (مادون قرمز هوشمند)
در دوربینهای قدیمی، اگر شخصی به لنز نزدیک میشد، صورتش مثل روح “سفید” میشد (Over-exposure).
عملکرد: Smart IR فاصله سوژه را تشخیص میدهد و شدت پرتاب نور مادون قرمز را کم میکند تا جزئیات چهره نسوزد.
ColorVu / Full-Color / Warmlight
اینها نامهای تجاری برای تکنولوژی «دید در شب رنگی» هستند.
تفاوت با IR معمولی: دوربینهای IR معمولی در شب سیاه و سفید ضبط میکنند. اما این دوربینها با داشتن دیافراگم بازتر (F1.0) و گاهی پروژکتور نور مرئی، در تاریکی مطلق هم تصویر رنگی میدهند.
بیشتر بخوانید: مقایسه تکنولوژیهای دید در شب؛ استارلایت یا وارملایت؟
۳. اصطلاحات شبکه و انتقال داده (Connectivity)
اگر سیستم شما تحت شبکه (IP) است، این اصطلاحات مستقیماً با هزینه کابلکشی و هارد دیسک شما بازی میکنند.
PoE (Power over Ethernet)؛ حذف آداپتور مزاحم
در حالت عادی، هر دوربین دو کابل میخواهد: یکی برای تصویر، یکی برای برق.
مزیت PoE: برق دوربین از طریق همان کابل شبکه (LAN) تامین میشود. این یعنی حذف کابلکشی برق، حذف آداپتورهای جداگانه و کاهش شدید هزینههای نصب.
نکته: برای استفاده از این قابلیت، باید سوئیچ شبکه یا دستگاه ضبط شما (NVR) هم پورت PoE داشته باشد.
ONVIF؛ زبان مشترک جهانی
اگر دوربین برند “داهوا” بخرید و دستگاه ضبط “هایکویژن”، آیا کار میکنند؟
پاسخ: بله، اگر هر دو استاندارد ONVIF داشته باشند. این پروتکل باعث میشود برندهای مختلف بتوانند با هم صحبت کنند. اگر دوربینی ONVIF نداشته باشد، صاحب اول و آخرش خودتان هستید!
Bitrate & Compression (H.265+)
این مهمترین فاکتور در هزینه هارد دیسک است.
H.264: استاندارد قدیمی. حجم فیلمها زیاد است.
H.265+: استاندارد جدید فشردهسازی. حجم فیلمها را تا ۷۰٪ کاهش میدهد بدون اینکه کیفیت افت کند.
نتیجه: با H.265+ میتوانید به جای هارد ۸ ترابایت، یک هارد ۴ ترابایت بخرید و همان مقدار فیلم ذخیره کنید.
مقاله پیشنهادی: محاسبه پهنای باند و انتخاب هارد مناسب برای دوربین مداربسته
بررسی اصطلاحات فنی دوربین مداربسته در پایاتل
۴. اصطلاحات هوش مصنوعی (AI & Analytics)
اینجا جایی است که دوربین از یک “ضبطکننده ساده” به یک “نگهبان هوشمند” تبدیل میشود.
Motion Detection vs. AI Detection
Motion (قدیمی): بر اساس تغییر پیکسل کار میکند. یعنی تکان خوردن سایه درخت یا رد شدن گربه هم باعث آلارم میشود (خطای بالا).
Human/Vehicle Detection (هوشمند): فقط زمانی ضبط یا آلارم میکند که الگوریتم، شکل “انسان” یا “خودرو” را تشخیص دهد. این یعنی پایان هشدارهای خطا.
Face Recognition (شناسایی چهره)
قابلیت مقایسه چهره افراد با دیتابیس. (مثلاً: اگر “علی” وارد شد، درب باز شود / اگر “سارق” وارد شد، آژیر بزند).
تفاوت مهم: Face Detection فقط صورت را میبیند (میفهمد این یک صورت است)، اما Face Recognition هویت را تشخیص میدهد (میفهمد این صورتِ علی است).
Perimeter Protection (حفاظت پیرامونی)
شامل قابلیتهایی مثل Line Crossing (عبور از خط فرضی) و Intrusion (ورود به منطقه ممنوعه) است که برای کارخانجات و پارکینگها حیاتی است.
بیشتر بخوانید: تفاوت NVR معمولی و هوشمند؛ آیا تشخیص چهره ارزش هزینه دارد؟
۵. اصطلاحات بدنه و استاندارد حفاظتی
IP66 / IP67 (مقاومت در برابر آب)
IP66: ضد آب (زیر باران مشکلی ندارد).
IP67: حتی اگر موقتاً در آب غوطهور شود هم سالم میماند.
IK10 (Vandal Proof)
استاندارد مقاومت در برابر ضربه. دوربینهای IK10 دارای بدنه فلزی و حباب پلیکربنات نشکن هستند که حتی با ضربه چکش هم از کار نمیافتند. مناسب برای محیطهای عمومی، زندانها و ارتفاع پایین.
جدول جمعبندی سریع (برای تصمیمگیری)
| اصطلاح | معنی ساده | کاربرد اصلی |
| WDR | خنثی کردن ضد نور | ورودیها و روبروی پنجره |
| PoE | برقرسانی با کابل شبکه | کاهش هزینه کابلکشی |
| H.265+ | فشردهسازی فیلم | کاهش هزینه هارد دیسک |
| ONVIF | سازگاری برندها | اتصال دوربین X به دستگاه Y |
| Smart IR | دید در شب هوشمند | جلوگیری از سفید شدن چهره |
سخن پایانی: دیکشنری را کنار بگذارید، مشاوره بگیرید
دانستن این اصطلاحات به شما کمک میکند که کاتالوگها را بخوانید، اما انتخاب نهایی نیازمند تجربه اجرای پروژه است. اینکه برای پارکینگ شما WDR 120dB لازم است یا DWDR هم کار را راه میاندازد، چیزی است که کارشناس با دیدن محل میتواند بگوید.
